İşlənmiş traktor almağın məqsədi yalnız yeni texnikadan ucuz maşın tapmaq deyil. Məqsəd nəzərdə tutulan işi etibarlı görəcək və ümumi xərci idarə edilə biləcək texnika seçməkdir. Bəzən ucuz elan böyük təmirə görə bahalaşır, bəzən isə kosmetik cəhətdən köhnə görünən maşın sənədli servis tarixçəsi ilə daha əsaslı seçim olur. Qiymət danışıqlarından əvvəl risklərin görünməsi lazımdır.

Bu siyahı alıcı üçün ilkin yoxlama çərçivəsidir və müstəqil mexanikin diaqnostikasını əvəz etmir. Mühərrik, hidravlika və ağır avadanlığın sınağı təhlükəli ola bilər. Təcrübəsiz alıcı işləyən mexanizmə yaxınlaşmamalı, qaldırılmış avadanlığın altına girməməli və maşını uyğun olmayan ərazidə sürməməlidir. Dəqiq təhlükəsizlik proseduru konkret modelin istifadə təlimatına əsaslanır.

Elana baxarkən ilkin uyğunluğu müəyyənləşdirin

Traktorun modeli, buraxılış ili, işlədiyi əsas işlər, göstərilən motosaat, komplektasiya və yerləşmə barədə məlumat toplayın. “Əla vəziyyətdə” və “heç xərc tələb etmir” kimi ifadələri sübut deyil, satıcının təsviri kimi qəbul edin. Mühərrik gücü sizin avadanlığınız üçün yetərlidirmi? Ölçü bağa və anbara uyğundurmu? Servis və ehtiyat hissəsi əlçatandırmı?

Uyğun olmayan modeli sırf qiymətinə görə baxışa aparmayın. Əvvəl iş tələbinizi yazılı şəkildə satıcıya göndərin. Qarşı tərəfin verdiyi məlumatı telefon danışığından sonra qısa siyahıda təsdiqləyin. Bu yanaşma baxışda vacib sualın unudulmasını və komplektasiya barədə sonradan yaranan anlaşılmazlığı azaldır.

Baxışdan əvvəl hazırlıq

Müstəqil mexaniklə razılaşın və yoxlama üçün kifayət qədər vaxt ayırın. Soyuq mühərriklə başlanğıc vəziyyətini müşahidə etmək lazım olub-olmadığını mexanik müəyyənləşdirsin; bunun üçün satıcı ilə əvvəlcədən razılaşmaq olar. Testin hansı əməliyyatları əhatə edəcəyi və hansı avadanlığın istifadə ediləcəyi aydın olsun. Tələskən görüş tam diaqnostika üçün uyğun deyil.

Özünüzlə qeyd siyahısı, foto üçün telefon və sənəd məlumatlarını tutuşdurmaq üçün əvvəlki elan nüsxəsini götürün. Təzyiq altında olan sistemə müdaxilə etmək üçün alət götürmək alıcının işi deyil. Baxışın məqsədi təhlükəsiz müşahidə və peşəkar nəticə toplamaqdır. Maşının real vəziyyətini qiymətləndirmək mümkün olmursa, qeyri-müəyyənliyi alış qiymətində gizlətməyin.

Sənəd və tarixçə: ilk beş meyar

1. Model və identifikasiya uyğunluğu

Texnikanın üzərindəki identifikasiya məlumatı təqdim edilən sənədlə uyğun gəlməlidir. Nömrənin silinməsi, dəyişdirilmiş lövhə və ya oxunmaz sahə əlavə araşdırma tələb edir. Uyğunsuzluq həll olunmadan ödəniş etməyin. Hüquqi rəsmiləşdirmənin konkret tələbləri aidiyyəti qeydiyyat qurumu ilə yoxlanmalıdır; bu məqalə hüquqi sənəd siyahısı vermir.

2. Satış səlahiyyəti

Satışı həyata keçirən şəxsin buna səlahiyyətini sənədlə dəqiqləşdirin. Başqasının texnikasını satdığını bildirən şəxsə yalnız şifahi etibar əsasında vəsait köçürməyin. Müqavilə tərəfi, ödənişi alan şəxs və təhvil verən şəxs arasında əlaqə aydın olmalıdır. Şübhə qaldıqda hüquqi məsləhət alın.

3. Servis tarixçəsi

Yağ, filtr və əsas aqreqatlarla bağlı görülmüş işlərin qeydlərini istəyin. Tarixçənin olmaması avtomatik nasazlıq sübutu deyil, amma qeyri-müəyyənliyi artırır. Servis sənədində tarix, motosaat və görülən işin konkret təsviri faydalıdır. Sadəcə “hamısı dəyişib” cavabının hansı hissələrə aid olduğunu soruşun.

4. Motosaatın məntiqi uyğunluğu

Göstəricini pedal, oturacaq, sükan, asqı və ümumi aşınma ilə birlikdə mexanik qiymətləndirsin. Panel dəyişdirilmiş ola bilər; bunun tarixçəsini soruşun. Təkcə aşağı motosaat yaxşı vəziyyətə zəmanət vermir. Uzun müddət istifadəsiz saxlama da texniki qiymətləndirmə tələb edə bilər.

5. Keçmiş istifadə və təmir

Maşının əsasən hansı əməliyyatda işlədiyini öyrənin. Yükləyici işi, ağır dartı və yüngül qulluq fərqli aşınma yarada bilər. Böyük təmirin olması özlüyündə mənfi deyil; keyfiyyəti və sənədləşməsi vacibdir. Təmir səbəbi, dəyişən hissə və sonrakı istifadə barədə məlumat istəyin.

Mühərrik və ötürücü sistem: növbəti altı meyar

6. Başlanğıc işə düşmə

İşə düşmə prosesini ixtisaslı şəxs müşahidə etsin. Çətin işə düşmə müxtəlif səbəblərdən yarana bilər; bir əlamətə görə mühərrik haqqında qəti diaqnoz qoymayın. Soyuq və isti vəziyyətin fərqi mexanikin test planına daxil edilə bilər. Təkrar uğursuz cəhdləri təhlükəli üsullarla kompensasiya etməyin.

7. Səs, tüstü və vibrasiya

Qeyri-adi səs və tüstü əlavə diaqnostika üçün siqnaldır. Rəngə baxıb internet qaydası ilə yekun hökm vermək düzgün deyil. İş şəraiti, temperatur və konkret mühərrik tipi nəzərə alınmalıdır. Müşahidəni videoya almaq yalnız təhlükəsiz məsafədən və hərəkətli hissələrə yaxınlaşmadan aparılmalıdır.

8. Yağ və soyutma sistemi

Sızma izləri və maye vəziyyəti texniki baxışın hissəsidir. İsti soyutma sistemini açmayın. Maye qarışması şübhəsi olduqda mexanik uyğun diaqnostika seçməlidir. Baxışdan qabaq həddindən artıq təmizlənmiş mühərrikdə köhnə sızma izləri görünməyə bilər, ona görə sınaq sonrası təkrar müşahidə vacibdir.

9. İş temperaturu

Panel göstəriciləri və mühərrikin iş rejimi test ərzində izlənməlidir. Qızma şübhəsi varsa sınağı davam etdirmək risklidir. Soyutma probleminin səbəbi təkcə radiator olmaya bilər. “Bir az qızır, normaldır” kimi şifahi izahı peşəkar qiymətləndirmə olmadan qəbul etməyin.

10. Transmissiya və mufta

Ötürmələrin keçidi, sürüşmə və qeyri-adi səs uyğun təhlükəsiz sınaqda yoxlanmalıdır. Testi ixtisaslı operator aparsın. Bütün pillələri həddindən artıq yüklə sınamaq alıcı üçün təhlükəsiz üsul deyil. Mexanik maşının tipinə görə hansı yoxlamanın mümkün və mənalı olduğunu müəyyənləşdirir.

11. PTO uyğunluğu və qoruyucular

PTO tələb olunan sürətə və avadanlığa uyğun olmalıdır. Qoruyucuların olmaması ayrıca təhlükəsizlik problemidir. Fırlanan vallara yaxınlaşmayın və işləyərkən əl ilə yoxlama aparmayın. Baxışdan əvvəl sistemi dayandırmaq və enerjini təhlükəsiz kəsmək lazımdır; konkret qayda təlimata əsaslanır.[1]

Hidravlika, şassi və təhlükəsizlik: yeddi meyar

12. Hidravlik sızmalar

Şlanq, birləşmə və silindrlərdə vəziyyət mexanik tərəfindən yoxlanmalıdır. Təzyiqli sızmanı əllə axtarmayın. Görünməyən yüksək təzyiqli maye ağır zədə yarada bilər. Təzyiq testi xüsusi avadanlıq və təhlükəsiz prosedur tələb edir; onu adi vizual baxışla eyniləşdirmək olmaz.

13. Asqı və qaldırma sistemi

Asqının boşluğu, deformasiyası və uyğun avadanlıqla davranışı yoxlanmalıdır. Qaldırılmış implementin altına girmək olmaz. “Qaldırdı” nəticəsi bütün yük rejimlərində uyğunluq demək deyil. Yükün məsafəsi və istehsalçı limitləri nəzərə alınmalıdır; sınaq proqramını mexanik hazırlasın.

14. Sükan və əyləc

İdarəetmə boşluğu və əyləcin davranışı təhlükəsizlik baxımından prioritetdir. Nasazlıq şübhəsi varsa ictimai yolda test etməyin. Sınaq üçün boş, uyğun və təhlükəsiz ərazi seçilir. Təmir ehtiyacı qiymət endirimi mövzusu olmaqla yanaşı, maşının istifadəyə buraxılıb-buraxılmamasını müəyyən edən məsələdir.

15. Təkər və disklər

Təkərin çatları, qeyri-bərabər aşınması, ölçü uyğunluğu və diskin vəziyyəti qiymətləndirilir. Protektor qalınlığı tək meyar deyil. Dəyişdirmə lazım gələrsə, uyğun təkərlərin tam xərcini hesablayın. Xüsusilə ötürücü sistemlə ölçü uyğunluğu üçün istehsalçı məlumatına baxılmalıdır.

16. Şassi və qaynaq izləri

Şassi, ön ox, yükləyici bərkidilməsi və əsas birləşmələrdə təmir izlərini mexanik yoxlasın. Qaynaq görmək dərhal imtina səbəbi deyil, amma səbəbi və keyfiyyəti bilinməlidir. Struktur zədə şübhəsini kosmetik boya ilə bağlamayın. Riskin səviyyəsi mütəxəssis tərəfindən yazılı qeyd edilsin.

17. ROPS və təhlükəsizlik kəməri

Kabinin görünüşü onun sertifikatlı aşmadan qoruyucu konstruksiya olduğunu sübut etmir. ROPS və kəmərin uyğunluğu, bütövlüyü və istehsalçı tələbləri yoxlanmalıdır. Bu sistemlər operatorun qorunmasında mühüm rol oynayır.[2] Təhlükəsizlik konstruksiyasına özbaşına qaynaq və dəyişiklik əlavə etmək məqbul həll deyil.

18. İşıq, elektrik və operator sahəsi

İşıqlar, xəbərdarlıq siqnalları, panel və zəruri idarəetmə elementləri yoxlanmalıdır. Açıq naqil və qeyri-peşəkar qoşulma sonradan problem yarada bilər. Oturacaq, pilləkən və tutacaqlar da gündəlik təhlükəsizliyə təsir edir. Kiçik görünən nasazlıqların ümumi təmir məbləğini ayrıca yazın.

Son iki meyar: real iş və real xərc

19. Nəzərdə tutulan işə uyğun sınaq

Traktor boş vəziyyətdə işləyə bilər, amma sizin avadanlığınızla uyğun olmaya bilər. Təhlükəsiz və əsaslandırılmış sınaq iş eni, hidravlika və PTO tələblərini yoxlamalıdır. Bu iş mexanik və ixtisaslı operatorla aparılır. Test mümkün deyilsə, həmin qeyri-müəyyənliyi qeyd edin; onu “problem yoxdur” nəticəsi ilə əvəz etməyin.

20. Alışdan sonrakı ümumi büdcə

Elan qiymətinə ilkin servis, məlum təmir, daşınma və rəsmiləşdirmə üzrə faktiki xərcləri əlavə edin. Dəqiq bilinməyən risk üçün ayrıca ehtiyat ssenarisi hazırlayın. Bütün əlavə məbləğlər təkliflə təsdiqlənməlidir. Texnikanın dayanması nəticəsində itirilə bilən iş vaxtı da müqayisədə nəzərə alınmalıdır.[3]

Ucuz elan nə vaxt baha alışa çevrilir?

Şərti A traktoru 18000 AZN, məlum ilkin işlər 3000 AZN, daşınma və digər xərclər 500 AZN-dir: başlanğıc yekun 21500 AZN. B traktoru 20500 AZN, ilkin işlər 500 AZN və əlavə xərclər 500 AZN olduqda eyni 21500 AZN alınır. Burada vəziyyət, təminat və risk fərqi seçimi dəyişə bilər. Bu qiymətlər cari bazar müşahidəsi deyil, hesab nümunəsidir.

Əlavə risk ehtiyatı ilə məlum təmiri qarışdırmayın. Məlum nasazlıq üçün servis təklifi alınır; ehtiyat isə hələ təsdiqlənməmiş mümkün hadisə üçün ssenaridir. Ehtiyat ayırmaq təhlükəli maşını qəbul etməyə əsas vermir. Təhlükəsizlik və sənəd uyğunsuzluğu həll olunmadan alış yekunlaşdırılmamalıdır.

Baxış nəticəsini necə yazın?

Hər meyarı “uyğun”, “təmir lazımdır”, “yoxlanılmadı” kimi işarələyin. “Yoxlanılmadı” ayrıca statusdur, “uyğun” deyil. Mexanikdən əsas riskləri, təmir təxmini və əlavə diaqnostika ehtiyacını qısa yazılı şəkildə istəyin. Foto və sənədləri elanın tarixi ilə bir yerdə saxlayın. Bu material qiymət danışığını hissdən faktlara keçirir.

Təhvil günündə baxış siyahısına yenidən qayıdın

Baxışla təhvil arasında vaxt keçibsə, komplektasiyanın dəyişmədiyini yoxlayın. Razılaşdırılan avadanlıq, əlavə təkər, təlimat və servis sənədləri həqiqətən təhvil verilirmi? Məlum nasazlıqlar və görüləcəyi vəd edilən işlər barədə yekun qeyd olsun. Alışdan əvvəl baxdığınız maşınla təhvil aldığınız maşının identifikasiya məlumatını yenidən tutuşdurun. Bu, ikinci tam diaqnostika deyil, razılaşmanın icrasına nəzarətdir.

Texnikanı təsərrüfata gətirdikdən sonra ilkin servis planını mexaniklə tamamlayın. Hansı maye və filtrlərin nə zaman dəyişəcəyi, hansı nasazlığın istifadədən əvvəl həll ediləcəyi aydın olsun. Əvvəlki sahibin söylədiyi, amma təsdiqlənməmiş məlumatı servis qeydinə fakt kimi daxil etməyin. Öz tarixçənizi faktiki motosaat və görülmüş işlərlə başladın; sonrakı istismar qərarları üçün bu qeyd baza olacaq.

Tez-tez verilən suallar

Satıcı mexanik baxışına icazə vermirsə nə edim?

Səbəbi soruşun, amma yoxlanılmamış texnikanı yaxşı vəziyyətdə qəbul etməyin. Müstəqil qiymətləndirmənin mümkün olmaması alıcı üçün böyük qeyri-müəyyənlikdir. Alternativ elan seçmək və ya peşəkar baxış şərti qoymaq daha əsaslı qərardır.

Yeni boyanmış traktor pisdir?

Mütləq yox. Boya texniki vəziyyət barədə təkbaşına məlumat vermir. Altındakı struktur, servis tarixçəsi və faktiki iş göstəriciləri qiymətləndirilməlidir. Təmiz görünüşü diaqnostikanın əvəzi saymayın.

Elanın şəkilləri ilə qərar vermək olarmı?

Şəkillər ilkin seçim üçündür. Sənəd, mühərrik və yük altında uyğunluq barədə tam nəticə vermir. Alışdan əvvəl yerində peşəkar baxış və təhlükəsiz test nəzərdə tutulmalıdır.

Növbəti addım

Aqrobazarda traktor təkliflərini seçərkən bu siyahı ilə ilkin sualları göndərin. Traktor seçim bələdçisi və texnikanı almaq, yoxsa icarəyə götürmək mövzuları iqtisadi alternativi də qiymətləndirməyə kömək edər.

Mənbələr

20 bəndlik alıcı çərçivəsi redaksiya tərəfindən tərtib edilib; texniki test ardıcıllığı model təlimatı ilə müəyyənləşdirilməlidir.